Mezuniyet Öncesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Eğitim Programlarının Sahada Çalışan Aile Hekimlerinin İhtiyaçlarını Karşılama Durumu: Nitel Bir Çalışma

Mekin Sezik

[email protected], Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Neşe Zayim

[email protected], Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Anabilim Dalı

Erol Gürpınar

[email protected], Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

Giriş: Program değerlendirme ve geliştirmenin ilk basamağı ihtiyaçların belirlenmesidir. Bu kapsamda mezunlardan, tıp eğitimi sonucunda kazanılan yetkinliklerin birinci basamak sağlık hizmetlerindeki ihtiyacı karşılama oranı hakkında diğer paydaşlara göre daha gerçekçi veriler elde edilmesi beklenebilir. Bir olguyu derinliğine ve kendi ortamı çerçevesinde açıklama çabası içinde olan nitel araştırma yöntemleri, ihtiyaç belirleme çalışmalarında önemli bir potansiyele sahiptir.

Amaç: Mevcut nitel araştırmada, sahada çalışan aile hekimlerinin mezuniyet öncesi kadın hastalıkları ve doğum eğitimi hakkındaki algı ve görüşlerinin saptanarak, bu eğitimin sahada birinci basamak gereksinimlerini ne oranda karşıladığının derinlikli olarak açığa çıkarılması amaçlanmıştır.  

Yöntem: Isparta il sınırlarında görevli, uzmanlık eğitimi almamış ve araştırmaya  gönüllü katılan aile hekimlerinden oluşan  iki grupla, ortalama birer saat süren yarı yapılandırılmış odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerdeki toplam hekim sayısı 14 (her grupta 7’şer birey), ortalama yaş 42.6 ± 9.3 (dağılım aralığı: 26-53), ortalama saha deneyimi 17.1 ± 8.8 yıldır (dağılım aralığı, 2-26 yıl). Katılımcıların izni ile görüşmeler kaydedilmiş, analiz için çözümlenerek metin dokümanına dönüştürülmüştür. Çözümlenen görüşme verileri, ortak ve yeni temalara ulaşmak amacıyla kodlanmış, kodlanan veriler gruplanarak kategori/temalara atanmıştır.

Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, mezuniyet öncesi kadın hastalıkları ve doğum eğitimindeki problemler kategorisinde iki ana tema vurgulanmıştır: 1) Eğitim sürecindeki uygulama eksiklikleri, 2) Sık karşılaşılan klinik problemlerin oranının müfredattaki düşüklüğü ve detay bilgi fazlalığı. Eğitim gereksinimi (eksik yönler) kategorisinde ise tıp eğitiminde eksikliği en çok vurgulanan ana başlıklar: 1) Anne ve bebek ölümleri, 2) Riskli gebelikler, 3) Gebelikte sistemik hastalıklar, 4) Prenatal tarama testleri, 5) Gebelikte ilaç kullanımı, 5) Lohusalık dönemindeki sorunlar, 6) Nonstres test yorumlanması, 7) Normal doğum becerisi, 8) Temel obstetrik/jinekolojik ultrasonografi yetkinliği, 9) Âdet düzensizlikleri, 10) Genital hijyen eğitimi, 11) Cinsel işlev bozuklukları, 12) Meme kanseri, 13) Adölesan sağlığı, 14) Jinekolojik adli muayene, 15) Kadın hastalıkları ve doğuma özel iletişim/anamnez alma becerileri olarak belirlenmiştir.     

Sonuç: Araştırmamız sonucunda kadın hastalıkları ve doğum alanında birinci basamakta çalışan hekimlerin duyduğu ihtiyaçlar ve mezuniyet öncesi tıp eğitimi programındaki eksikliklerin bir kısmı ortaya konulmuş olmaktadır. Bunların Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı ve Türkiye’deki tıp fakültelerinin müfredatlarına entegre edilmesi, mevcut programların geliştirilmesini sağlayabilir.

Bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından TYL-2014-76 sayılı yüksek lisans tez projesi kapsamında desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

kadın hastalıkları ve doğum, çekirdek eğitim programı, müfredat geliştirme, eğitimde ihtiyaç belirleme