HPV DNA NUMUNE ALMA BECERİSİNİN SINANMASINDA KULLANILACAK BİR ÖLÇME ARACININ GELİŞTİRİLMESİ

Aysel Başer

[email protected], Ege Üniversitesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Doktora Öğrencisi

Nilüfer Demiral Yılmaz

[email protected], Ege Üniversitesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

Hatice Şahin

[email protected], Ege Üniversitesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

 

Amaç:

Ulusal Çekirdek Eğitim Programı 2014 (UÇEP 2014) her tıp fakültesi mezunun nitelikli bir hekim olması için sahip olması gereken temel gerekliliklere/yeterliklere yönelik olan ve tıp eğitimi süresince her bir öğrencinin alması gereken asgari eğitimin içeriğini tanımlamaktadır. UÇEP 2014’ün başlıkları ayrıntılı bir şekilde incelendiğinde Aile Hekimliğinin temel/çekirdek yeterlikleri ile benzerlik gösterdiği ve aslında amacının iyi bir pratisyen hekim yetiştirmek olduğu görülmektedir.

Kadınlarda serviks kanseri önemli bir sağlık sorunudur. Premalign lezyonların varlığı ve kolay erişilebilir bir organ olması nedeniyle de erken teşhise uygun bir hastalıktır. Serviks kanseri tarama yöntemleri invazif kanser insidansını ve mortalitesini azalttığı düşünülen az sayıdaki tarama yönteminden biridir. Sağlık Bakanlığı son iki yıldır 30-65 yaş kadınlarda HPV numune alma veya pap-smear ile tarama başlatmıştır. UÇEP 2014’te koruyucu sağlık hizmetleri başlıkları incelendiğinde serviks kanseri taraması da yer almaktadır. Mezuniyet öncesi dönemde tıp öğrencileri pap-smear tarama ile ilgili beceriyi öğrenmelerine rağmen HPV ile ilgili numune alma konusunda herhangi bir beceri eğitimi almamakta ve değerlendirme yapılmamaktadır.

 Bu çalışmanın amacı mezuniyet öncesi tıp eğitiminde HPV DNA numune alma becerisini değerlendirmede kullanılacak bir ölçme aracının geliştirilmesidir.

Yöntem:

Çalışmada Sağlık Bakanlığı’nın serviks kanseri tarama programında geliştirdiği HPV DNA numune alma ve pap-smear alma becerisi eğitim rehberine dayanılarak değerlendirme rehberi geliştirilmiştir. Eğitim rehberinde hasta ile iletişim, hastayı hazırlama, sterilizasyona uyum, HPV DNA ve pap-smear numune alma, atık yönetimi ve numune saklanması, vajinal muayene olmak üzere 7 başlık yer almaktadır.  Uzman görüşüne dayanılarak değerlendirme rehberinde hasta ile iletişim, hastayı hazırlama, sterilizasyona uyum, numune alma, atık yönetimi ve numune saklanması başlıklarının bu becerinin sınanmasında kullanılması öngörülmüştür.

Bulgular:

HPV DNA numune alma becerisini değerlendirme amacıyla 20 maddeden oluşan ve 5’li Likert ölçeği ile puanlanan bir değerlendirme rehberi geliştirilmiştir. Öğrencinin bu beceriden yeterlilik alabilmesi için değerlendirme rehberine göre 100 puan üzerinden en az 60 puan alması gereklidir. Ancak değerlendirme rehberinde üç başlık baraj niteliğindedir. Öğrenci baraj niteliğindeki başlıkların tamamından 3 ve üzerinde puan almalıdır. Bu başlıklarda yaşanacak herhangi bir sorun yetersizlik alması şeklinde yorumlanacaktır.

Sonuç:

Ülkemizde tıp fakültesinden mezun olan hekim, uzmanlık eğitimine başlamadığı sürece çoğunlukla  Sağlık Bakanlığı’na bağlı birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışmaktadır. Hekimlerin mezuniyetlerinde beceriler konusunda yeterli olmaları Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü tarama programlarında çalışırken de başarılı olmalarını sağlayacaktır.  Bu nedenle çalışma koşulları ile uyumlu ve UÇEP 2014’te tanımlanan beceri başlıklarının tıp fakültelerinde yeterliliği sağlayacak düzeyde öğretilmesi ve geliştirilen bu rehber gibi değerlendirme rehberleri eşliğinde sınanması esastır. Böylece beceri uygulamaları konusunda yeterli hekimler çalışma hayatında da özgüvenli, başarılı ve diğer sağlık personeline de öncü olacaktır.

Anahtar Kelimeler

HPV DNA, Kanser Tarama, Beceri Eğitimi, Ulusal Çekirdek Eğitim Programı 2014