1987'den 2017'ye Hekimlerin Uzmanlık Alan Tercih Değişimleri

Dilara Bakan Kalaycıoğlu

[email protected], Gazi Üniversitesi

1987’den 2017’ye Hekimlerin Uzmanlık Alan Tercih Değişimleri

Giriş ve Amaç

Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS), Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri ile üniversitelerin tıp fakültelerinde tıpta uzmanlık eğitimine kabul edilecek adayları seçmek amacıyla 1987’den beri yapılmaktadır. Hekimler, TUS puanlarına göre tercih ettikleri uzmanlık alanına merkezi olarak yerleştirilmektedir. Almanya, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Yeni Zellanda ve İsviçre’de yapılan çalışmalarda cerrahi branşlarda uzmanlaşmak isteyen hekim oranlarının düştüğü belirlenmiştir (Ganschow, 2012; Kleinert ve ark., 2017). Ülkemizde de son yıllarda hekimlerin cerrahi branşlardan uzaklaştıklarına dair tartışmalar sürmektedir (Yavuz, Çamsarı ve Arısoy, 2017). Uzmanlık alanları, 2010 yılında yayınlanan “Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Kurum Katkısına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ” kapsamında 4 risk grubuna ayrılmıştır. Cerrahi alanlar genel olarak 3. ve 4. risk grubunda bulunmaktadır. Her ne kadar tıp camiasında hekimlerin uzmanlık alan tercihlerinin değiştiğine ve artık TUS’tan yüksek puan alan adayların cerrahi alanları daha az tercih ettiğine dair bir kanaat oluşmuşsa da bu durumun bilimsel yöntemlerle tespit edilmesi bu çalışmanın temel amacıdır.

Çalışma kapsamında öncelikle, hekimlerin cinsiyet ve tercih ettikleri bölüm (dahili, cerrahi, temel) ardından cinsiyet ile risk grupları (1., 2., 3. ve 4. grup) arasında ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Son olarak, süreçte hekimlerin alan tercihlerinde meydana gelen değişimi incelemek amacıyla yıllara (1987, 1997, 2007 ve 2017) ve risk gruplarına göre Ağırlıklı Klinik Tıp Bilimleri (K) puan ortalamaları arasında fark olup olmadığı araştırılmıştır.

Yöntem

Genel tarama modeli kapsamında yürütülen bu araştırmanın veri setini 1987, 1997, 2007 ve 2017 yıllarında uygulanan toplam 7 farklı TUS ile bir uzmanlık alanına yerleştirilen hekimlerin K puanı oluşturmaktadır. 1987 yılında TUS bir kez uygulanmıştır.

Araştırmanın amaçları doğrultusunda hekimlerin uzmanlık bölüm tercihlerinin, cinsiyete ve risk gruplarına göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla non-parametrik analiz tekniklerinden χ​2 testi kullanılmıştır. Hekimlerin yıllara ve risk gruplarına göre  K puan ortalamalarının arasında fark olup olmadığı ise iki yönlü ANOVA ile analiz edilmiştir.

Bulgular ve Sonuç

Araştırma kapsamında yer alan çalışma grubunda 7.982 kadın, 10.688 erkek olmak üzere toplam 18.670 hekim bulunmaktadır. Bu hekimlerin 7.389’u cerrahi, 9.927’si dahili ve 1.354’ü temel uzmanlık alanlarına yerleştirilmiştir.

χ​2 testi sonuçlarına göre, cinsiyet ile bölüm (cerrahi, dahili ve temel) arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (χ2(2)= 447,822, p < 0,001). Özellikle cerrahi alanları erkekler  (%67), kadınlara (%33) göre daha çok tercih etmiştir.

Hekimlerin, cinsiyetleri ile yerleştikleri uzmanlık alanının risk grubu arasında da istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki vardır (χ2(3)= 533,274, p < 0,001). Kadınlar 1. (%56)  ve 2. risk (%53) grubunda bulunan alanları, erkekler ise 3. (%56) ve 4. (%67) risk grubunda bulunan alanları tercih etmişlerdir.

Hekimlerin yıllara ve göre risk gruplarına göre K puanı ortalamalarının arasında fark olup olmadığı belirlemek amacıyla yıla ve risk gruplarına göre yapılan ANOVA sonuçlarına göre  yıl ile risk grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkileşim bulunmaktadır F(9,18654)=304,60, p < 0,001.  Genel olarak 3. ve 4. risk grubunda bulunan cerrahi alanların 2007 ve 2017’de K puanları düşerken, özellikle 2. risk grup bulunan uzmanlık alanlarının K puanlarının yükseldiği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

TUS, cerrahi, risk grupları, uzmanlık tercihi.