Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Sosyolojisi Seçmeli Dersi Alan Öğrencilerinin Sosyolojik Gözlem Raporlarının Tematik Analizi

Ceyda Acar

[email protected], Bezmialem Vakıf Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Bedia Özyıldırım

[email protected], Bezmialem Vakıf Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Giriş:

Sağlıkta Sosyolojik bakış, hekimler açısından, bireylerin sağlık durumlarını etkileyen pek çok toplumsal yönelimi anlayarak tedaviyi yönetebilmek için yadsınamaz bir öneme sahiptir.

Amaç:

Sağlık Sosyolojisi seçmeli dersi alan öğrencilerin sağlıkta toplumsal etkilere yönelik gözlem ve tartışmalarını tanımlamaktır.

Yöntem:

Bezmialem Tıp Fakültesi 2. Sınıf Öğrencilerinden, 2018-2019 Güz Döneminde, Sağlık Sosyolojisi seçmeli dersini seçen 10 öğrencinin ödevleri, tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Öğrencilere Sağlık Sosyolojisi kuramlarından Post Yapısalcılık, Sembolik Etkileşimcilik ve Yapısal işlevselcilik; sırasıyla Foucault, Goffman ve Parsons’un yaklaşımlarıyla aktarılmıştır. Öğrencilerden poliklinikteki hasta-hekim ilişkisi gözlemlerini adı geçen üç kuramla ilişkilendirerek yorumlamaları istenmiştir.

Bulgular:

Raporlardan elde edilen temalar; “Hasta talepleri”,  “Hekimlerin hastaya yönelik tepkileri ve davranışları” ve “Hastalık ve tedavi ile ilgili toplumsal algılar” olarak ortaya çıkmıştır. Her bir tema hasta-hekim arasındaki güç ilişkileri açısından değerlendirilmiştir.

Hasta talepleri temasında; hastaların tanı ve tedavilerine yönelik sorularının ve karar verme isteklerinin gerekçeleri sorgulanmıştır. Bu gerekçelerin kendi sağlıkları ile ilgili endişelerinden kaynaklandığı gözlemlenmiş ve hastalara yönelik empati geliştirilmiştir.

Hekimlerin hasta taleplerine yönelik kimi zaman olumsuz tutumlarının toplumsal ve yapısal arka planı değerlendirilmiştir. Hekimin tutumunun tedavi başarısına etkisi, güven bağlamında tartışılmıştır.  

Medyanın sağlık algısına ve sağlık arama davranışına etkileri, hastaların aşı gibi koruyucu müdahalelere yönelik sorgulamaları etrafında tartışılmıştır. Medyanın yönlendirdiği hasta tutumu ile hekimlerin hastalardan beklentilerinin uyumsuzluğu tartışılmıştır.

Sonuç:

Öğrencilerin bu raporları hazırlarken; hasta ile empati kurabilme, hastanın direnç gösterme nedenlerini değerlendirebilme, hekime güveni sağlayacak profesyonel becerileri tartışabilme gibi bakış açıları kazandıkları görülmektedir.

Öğrenciler bu perspektifle; profesyonel hayatlarında klinik, iletişim, yönetim gibi pek çok alanda onlara fayda sağlayacak eleştirel bakış açıları geliştirebilmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık sosyolojisi, iletişim, sağlığın sosyal belirleyicileri