Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem Iıı Öğrencilerinde İnternet ve Sosyal Medya Bağımlılığı

Zeynep Baykan

[email protected], Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

H.alper Bulut

[email protected], Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 4 Öğrencisi

Yasemin Seyfeli

[email protected], Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Yükseklisans Öğrencisi

Melis Naçar

[email protected], Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

Giriş-Amaç: Günümüzde insan, toplumları ve bireyleri oldukça derinden etkileyen yeni bir etkileşim süreci ve medya türü ile karşı karşıyadır. “Sosyal medya” olarak adlandırılandan bu iletişim internet ortamının en gözde uygulamaları arasında yer almaktadır. Sosyal medya, sanal topluluklar ya da katılımcıların birbirleri ile etkileşim toplulukları kurarak ve geliştirerek, bilgi ve fikirleri paylaşmak için kullanılan ağlar olarak belirtilmektedir. Türkiye, sosyal ağlarda vakit geçirme bakımından kullanıcı başına ayda ortalama 7.8 saat ile dünyada beşinci sırada yer almaktadır. Günümüzde yapılan araştırmalar gençlerin büyük oranda sosyal medyayı kullandıklarını ve bu kullanımların çoğunun aşırıya kaçtığını göstermektedir. Bu çalışmada Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi dönem III öğrencilerinde sosyal medya ve internet kullanımına ait özelliklerle, bağımlılık oranlarını araştırmak amaçlanmıştır.

Yöntem: Araştırmanın evrenini 2017-18 eğitim öğretim yılında Erciyes Üniversitesi tıp fakültesi dönem III öğrencileri (313 kişi) oluşturmuştur. Bu öğrencilerin 260’ına ulaşılmıştır. Anket 2018 Nisan ayı içinde yapılmıştır. Araştırmada kullanılan ankette öğrencilerin kişisel özellikleri ile internet ve sosyal medya kullanım özelliklerini belirleyen sorularla (53 soru), Young internet bağımlılığı ölçeği ile sosyal medya bağımlılık ölçeği bulunmaktadır. Tanımlayıcı istatistiklerle kategorik değişkenler arasındaki farkı belirlemek için ki kare analiz yapılmıştır. Araştırma için tıp fakültesi Dekanlığından ve Erciyes Üniversitesi Etik Kurulundan izin alınmıştır.

Bulgular: Öğrencilerin %53.8’i erkektir. %48.4’ü ailesinin yanında kalmaktadır. %58.8’i okuldaki akademik başarısını orta olarak değerlendirmektedir. Öğrencilerin %90.7’si beş yıl ve üzerinde internet kullanıcısıdır. %50.8’i günde ortalama 1-3 saatini internette geçirmektedir. Üç saatten fazla internette kullanan öğrenci oranı %40.7’dir. %98.8’i internete telefonu üzerinden ulaşabilir konumdadır. İlk üç sıradaki interneti kullanım amaçları sosyal medya araçlarına erişmek, haberleşmek ve dizi-film izlemektir. En çok tercih ettikleri internete erişim aracı ise cep telefonudur. Öğrencilerimizin %43.8’i internet kullanımlarını kısıtlayan, kontrol eden faktör/faktörler olmadığını söylemiştir. %42.3’ü derslerin, %17.3’ü kota aşımının, %16.9’u sosyal aktivitelerin, %11.9’u ailelerinin ve %3.8’i kız-erkek arkadaşlarının internet kullanımlarını kısıtlayan, kontrol eden faktör olduğunu söylemiştir. Öğrencilerin %20.2’si kendini internet bağımlısı olarak tanımlamaktadır. İnternette medikal içerikli sitelerin kullanım sıklığı sorulduğunda %5.8’i çok sık, %29.6’sı sık, %43.1’i nadiren, %17.3’ü çok nadir ve %4.2’si hiç olarak cevap vermiştir. Bu sitelerden en çok belirtilenleri Google, youTube ve Wikipedia’dır. Öğrencilerimizin %6.2’si online devam eden sürekli tıp eğitimi programı/programlarına katılmış ve programı tamamladığını ifade etmiştir.

Öğrencilerimizin % 96.9’u (252 öğrenci) sosyal medya ağlarını kullandığını söylemiştir. %67.4’ü dört yıl ve üzerinde sosyal medya kullanıcısıdır. Öğrencilerin %69.9’u internete ayırdığı zamanın yarısı ya da daha fazlasını sosyal medyada geçirmektedir. %46.6’sı bir saatinin üzerinde sosyal medyada zaman geçirmektedir. Sosyal medya kullanım amaçlarının ilk üçü haberleşmek, eğlenmek ve bilgi edinmektir. Öğrencilerimizin %16.3’ü kendini bağımlı olarak değerlendirmiştir.

Sosyal medyayı kullanmanın günlük yaşantılarına etkisini belirten 244 öğrencinin %40.2’si etkilemediğini, %32.0’ı olumsuz etkilediğini ve %27.9’u olumlu etkilediğini belirtmiştir. 

Öğrencilerin %68.4’ü sosyal medyanın tıpta eğitim amaçlı kullanımının faydalı olacağını düşünmektedir. %45,4’ü öğrenme öğretme sürecini verimli kılacağını düşünmektedir. %52.6’sı öğrenci –akademisyen arasında sosyal öğrenme döngüsünü sağlayacağını düşünmektedir.

256 öğrencinin internet bağımlılık testi puanı hesaplanmıştır. Ortalaması 27.0±7.0 (min:12-max:60) olarak bulunmuştur.

Öğrencilerin sosyal medya bağımlılık düzeyleri değerlendirildiğinde %33.7’si bağımlılık yok, %36.9’u az bağımlı, %25.3’ü orta bağımlı ve %4.1’i yüksek bağımlı olarak bulunmuştur. Çok yüksek bağımlı öğrenci tespit edilmemiştir.  

Sonuç: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi dönem 3 öğrencilerinin internet ve sosyal medya açısından bağımlı öğrenciler bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

sosyal medya, tıp, öğrenci