Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 2 Öğrencilerinin Algılanan Öğrenme Düzeyleri, Uyku Kaliteleri ve İçecek Tüketimleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Yavuz Selim Kıyak

[email protected], Gazi Üniversitesi

I. Irem Budakoğlu

[email protected], Gazi Üniversitesi

Özlem Coşkun

[email protected], Gazi Üniversitesi

Giriş: Tıp eğitimi sürecinde öğrencilerin öğrenme becerisi eğitimin önemli bir bileşenidir. Öğrenmeyi etkileyen dışsal en önemli faktörler ise uyku ve beslenmedir. Toplumda yaygın olarak tüketilen içecekler (çay, kahve, alkol, kola, süt ve süt ürünleri) ise uyku kalitesini ve öğrenmeyi hem direkt hem de dolaylı olarak etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi dönem 2 öğrencilerinin algılanan öğrenme düzeyleri, uyku kaliteleri ve içecek tüketimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir.

Yöntem: Bu çalışmanın evrenini Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi dönem 2 öğrencileri oluşturmaktadır. Fakültemizin eğitim programında temel tıp bilimleri dersleri ağırlıklı olarak dönem 2’de yer almaktadır. Bu nedenle araştırmanın dönem 2’lerde yapılması planlanmıştır. Araştırmanın yapıldığı 2016-2017 eğitim  yılında toplam  359 dönem 2 öğrencisi bulunmaktadır. Bu öğrencilerin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Öğrencilere, sosyodemografik bilgilerin ve içecek tüketimi alışkanlıklarının ortaya çıkarılması için oluşturulmuş soruların yanında, Algılanan Öğrenme Ölçeği’ni ve Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği’ni (PUKÖ) içeren anket formu uygulanmıştır. Algılanan Öğrenme Ölçeği’nde daha yüksek puanlar, algılanan öğrenmenin daha iyi olduğunu gösterirken Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği’nde daha yüksek puanlar daha kötü uyku kalitesini ifade etmektedir. Verilerin analizinde T testi, Mann Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizler SPSS v.22.0 for Windows (Chicago, IL, USA) paket programında yapılmıştır. Analizler yapılırken istatistiksel anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya 309 (%86.1) öğrenci katılmıştır. Değerlendirmeye dâhil edilen 306 katılımcının %50.0’si kadın (N =153), %16.3’ü (N =50) sigara kullanmaktadır. Sigara kullananların tüketiminin ortalama 0.72 paket/gün olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılanların %69.3’ünün uyku kalitesinin kötü (PUKÖ puanı 5 ve üzeri) olduğu belirlenmiştir.

Algılanan Öğrenme Düzeyi ile PUKÖ puanı arasında negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (r  = -0.103, p <0.05). Sigara içenlerle içmeyenler arasında Algılanan Öğrenme Düzeyi ve Uyku Kalitesi farklılığı da incelenmiştir. Algılanan Öğrenme Düzeyi’nde, sigara içmeyenlerin ortalaması (M = 4.77, SE = 0.05), içenlerin ortalamasından (M = 4.52, SE = 0.12) yüksektir (p = 0.050) Uyku Kalitesi ile sigara içme arasında ise istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p >0.05).

İçecek tüketiminin Algılanan Öğrenme Düzeyi ve Uyku Kalitesi ile ilişkisini incelemek için yapılan analizde; kolalı içeceklerin tüketimi ile Algılanan Öğrenme Düzeyi arasında (r = -0.15, p <0.05) ve enerji içecekleri tüketimi ile Algılanan Öğrenme Düzeyi arasında (r = -0.12, p < 0.05) negatif yönlü, kahve tüketimi ile PUKÖ puanı arasında (r = 0.12, p<0.05) pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır.

Diğer içecek tüketimleri (“çay”, “alkol”, “süt, ayran gibi içecekler”) ile Algılanan Öğrenme Düzeyi ve/veya Uyku Kalitesi arasında, kolalı içeceklerin ve enerji içeceklerin tüketimi ile Uyku Kalitesi arasında, kahve tüketimi ile Algılanan Öğrenme Düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır (p > 0.05).

Sonuç: Öğrencilerin uyku kalitesi düşük bulunmuştur. Uyku kalitesi ile algılanan öğrenme düzeyinin arasında istatistiki olarak zayıf da olsa var olan ilişki, öğrencilerin uyku kalitesini yükseltmek için çözümler aranması gerektiğini düşündürmektedir. Bu çözümlere katkı sunacak bir bileşen, kahve tüketimi ile uyku kalitesi arasında yine zayıf da olsa var olduğu tespit edilen ilişkiden yola çıkılarak oluşturulabilir. Ayrıca sigara, kolalı içecekler ve enerji içecekleri tüketiminin öğrenme düzeyiyle negatif yönlü ilişkisi de, öğrenme düzeyinin artırılmasını hedefleyen bir uygulamada, bu tüketimler üzerinden yola çıkılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

tıp öğrencileri, uyku kalitesi, algılanan öğrenme düzeyi