Görsel Düşünmenin Fiziksel Tanıda Kullanımı

Ayşe Banu Demir

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, İzmir

Zuhal Okuyan

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, İzmir

Alexander Van Eck

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Moda ve Tekstil Tasarımı Bölümü, İzmir

Gokhan Mura

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Görsel İletişim Tasarımı Bölümü, İzmir

Emre Gönlügür

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Mimarlık Bölümü, İzmir

Can Karaca

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, İzmir

İbrahim Akel

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık Yönetimi Bölümü, İzmir

Deniz Ceylan Tufan Özalp

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Yaşlı Bakımı Bölümü, İzmir

Hakan Abacıoğlu

[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, İzmir

Giriş: Tıp ve sanat, kökenlerinden bu yana birçok ortak yön barındırmaktadır. Klinik tanı, görsel sanatlarda da önemli olan, görsel bilginin gözlemlenmesi, tanımlanması ve yorumlanmasını içerir. İyi bir tıbbi uygulamanın temelinde, klinik muayene ve klinik gözlem ile ilgili beceriler önemli yer tutmaktadır. Bu beceriler, görsel sanat eserlerinin analiz edilmesi ile eğitilebilmekte ve geliştirilebilmektedir. Görsel düşünme stratejilerinin, klinik muayene sırasındaki gözlem becerilerini geliştirdiği çeşitli yayınlarda belirtilmiştir. Ancak görsel düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik dersler, Tıp Fakültesi müfredatlarında nadir olarak yer almaktadır. Literatür verileri doğrultusunda, öğrencilerin görsel düşünme becerilerini geliştirme amacıyla, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Güzel Sanatlar Fakültesinin iş birliği ile tamamen üniversitemize özgü olan “Görsel Düşünme: Fiziksel Tanı Sanatı” dersi oluşturulmuştur.

Amaç: Tıp Fakültesi müfredatı kapsamında uygulanan “Görsel Düşünme” dersi ile, öğrencilerin sanat aracılığı ile etkili bir biçimde gözlem yaparak, sanatsal gözlem ve fiziksel tanı arasındaki bağlantıları kurarak ve kendi bakış süreçlerine meta-bilişimi yansıtarak, muayene sırasında kullanılan gözlem, tanımlama, analiz, görsel ve iletişim becerilerindeki yeteneklerini geliştirmeleri ve görsel düşünmeyi tıbbi bağlamda kullanabilmeleri amaçlanmıştır.

Yöntem: Uluslararası çeşitli üniversitelerin Tıp Fakültelerinde uygulanan, görsel düşünme ile ilgili dersler incelenerek, tamamen üniversitemize özgü yapılandırılmış “Görsel Düşünme: Fiziksel Tanı Sanatı” dersi, 2. sınıf Tıp öğrencilerine yönelik seçmeli ders olarak Tıp Fakültesi müfredatında uygulanmaya başlanmıştır. Tüm program, çeşitli sanat eserlerinin incelenmesi ile geliştirilen gözlem ve tanımlama becerilerinin, dermatoloji, ortopedi, radyoloji gibi çeşitli tıbbi disiplinlerde kullanılmasına yönelik tasarlanmıştır. Ders kapsamında, sanatı incelemek ve tanısal zekayı geliştirmek için görsel düşünme stratejileri kullanılmıştır. Öğrenciler, resim ve heykel gibi çeşitli sanat eserlerini detaylı olarak incelemiş ve öğrendikleri stratejileri, tanıları ağırlıklı olarak görsel girdilere dayanan çeşitli tıp disiplinlerine uygulamışlardır. Ayrıca dersi alan öğrenciler projelerini okul genelinde sergilemelerinin yanı sıra, tüm 2. Sınıf öğrencilerine de ayrıca detaylı olarak sunmuşlardır.

Bulgular: Bu ders kapsamında, 2. sınıfta olan 17 Tıp öğrencisi değerlendirilmiştir. Öğrenciler kendi gözlem süreçlerinin bilişsel değerlendirmelerini verilen yapılandırılmış refleksiyon ödevleri ile gerçekleştirmiştir. Görsel düşünme stratejilerini uyguladıkları çeşitli ödevlerin yanı sıra, ders kapsamında öğrendikleri görsel düşünme stratejilerini kullanarak, çeşitli hastalıkları sanat aracılığı ile aktardıkları projeler gerçekleştirmişlerdir. Bu projeler, yapılandırılmış değerlendirme ölçütleri ile değerlendirilmiş ve öğrencilerin görsel düşünme stratejilerini %90 oranında seçtikleri olgulara uygulayabildikleri görülmüştür. Öğrencilerin, sanat aracılığı ile gözlemleme ve iletişim becerilerinin geliştiği; görsel düşünmenin tıbbi bağlamda kullanılması ile ilgili ise iyileştirmelerin gerektiğini göstermektedir. 

Sonuç: Tıbbi Beşeri Bilimler doğrultusunda tasarlanan ve İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi müfredatında ilk kez uygulanan “Görsel Düşünme: Fiziksel Tanı” dersi kapsamındaki gözlemlerimiz, öğrencilerin gözlem yapma ve empati yeteneklerinin geliştiğini göstermektedir. Derslerin farklı disiplinlerdeki öğretim elemanları ile birlikte interaktif bir şekilde gerçekleşmesi, dersin başarısını önemli ölçüde etkilemiştir. Ders değerlendirmeleri ve öğrencilerden alınan geri bildirimler doğrultusunda programda iyileştirmeler yapılması gereken yerler belirlenmiş, ilerleyen yıllarda dersi alan öğrenci sayısının artması ve tasarım aşamasında olan bazı testlerin uygulanması ile daha karşılaştırılabilir veriler elde edilmesi planlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Görsel Düşünme, Fiziksel Tanı, Tıp Eğitimi