Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanlık ve Yan Dal Uzmanlık Öğrencilerinin Hastane Eğitim Ortamı Algılarının Değerlendirilmesi

Mekin Sezik

[email protected], Süleyman Demirel Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AB

Mehtap Savran

[email protected], Süleymen Demirel Üniversitesi Tıbbi Farmakoloji AB

Cüneyt Orhan Kara

[email protected], Pamukkale Üniversitesi Kulak Burun Boğaz AB

Mustafa Kemal Alimoğlu

[email protected], Akdeniz Üniversitesi Tıp Eğitimi AB

Giriş: Tıpta uzmanlık öğrencilerinin hastane içi eğitim ortamı algılarının saptanarak iyileştirmeye yönelik değişimlerin planlanması; şeffaflık, hesap verebilirlik, uzmanlık kurulu denetimleri ve akreditasyon süreçleri açısından önem taşımaktadır. Türkiye’de kadın hastalıkları ve doğum uzmanlık öğrencilerinin hastane içindeki eğitim ortamı algılarına dair kısıtlı veri mevcuttur. MESHEÖ (Postgraduate Hospital Educational Environment Measure) İngiltere’de Roff ve arkadaşları tarafından klinik eğitim ortamının değerlendirilmesi için geliştirilmiş ve Balcıoğlu tarafından Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması tamamlanmıştır. Ölçek, toplam skoru 160 olan beşli Likert düzeneğinde 40 maddeden oluşmakta; mesleki özerklik, eğitimin niteliği ve sosyal destek algısı alt başlıklarını içermektedir.

Amaç: Mevcut araştırmada, Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan Mezuniyet Sonrası Hastane Eğitim Ortamı Ölçeğinin (MESHEÖ), bir kadın hastalıkları ve doğum kliniğinde eğitimlerine devam eden hekimlere uygulanarak hastane içi eğitim ortamı algılarının saptanması amaçlanmıştır.

Yöntem: Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalında aktif çalışan uzmanlık ve yan dal uzmanlık öğrencilerinin tümüne (n=19) kapalı zarf içinde basılı şekilde MESHEÖ verildi. Demografik veri olarak, eğitim (kıdem) yılı ve cinsiyet sorgulandı. Konu hakkında kısa sözel bilgilendirme sonrasında, doldurulan formların yine kapalı zarf içinde 2 gün içinde toplu halde teslim edilmesi istendi. Form verileri dijital ortama aktarılarak maddeler ve alt başlıklar için dağılım ve skorlar hesaplandı. Cinsiyet ve kıdem (ilk 2 yıl kıdemsiz, 2 yıldan sonra kıdemli) açısından student’s t-test kullanılarak skorlar karşılaştırıldı. Ölçüm güvenirliği kestirimi için Cronbach’ın alfa katsayısı hesaplandı. p < 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.

Bulgular: Biri dışında basılı ölçeklerin tümü doldurulmuş şekilde teslim edildi (katılım oranı: %94.7). Kırk maddenin tümü için Cronbach’ın alfa katsayısı 0.938 olarak hesaplandı. Katılımcıların %53’ü kadın, %47’si erkek, %65’i kıdemsiz ve %35’i kıdemli asistan olduğunu belirtmişti. Ortalama toplam skor 85.8 ± 24.8 (olumlu ancak geliştirilmesi gereken eğitim ortamı: 81-120) olarak hesaplandı. Mesleki özerklik, eğitim niteliği ve sosyal destek algılarına dair alt grup ortalama skorları ise sırasıyla 28.3 ± 8.2 (yetersiz), 33.4 ± 11.0 (nitelikli) ve 24.1 ± 6.8 (olumlu özellikleri daha baskın) idi. Kadın ve erkeklerin toplam ve alt grup ortalama skorları benzerdi (tüm karşılaştırmalar için p > 0.05). Kıdemli olanlarda, ilk 2 yılın içindekilere göre ortalama skor benzerken (p = 0.06), sosyal destek ortalama skoru daha yüksekti (p = 0.03). Üç adet maddenin ortalama skoru 1 ve altındaydı: (i) Bilgilendirici bir asistan el kitabı vardır (0.61 ± 0.91), (ii) Bu hastanede asistanlar için yeterli ve uygun asistan odası (özellikle de nöbet odası) vardır (0.89 ± 1.28), (iii) Çalışma saatlerim haftalık yasal çalışma süresi ile uyumludur (1.0 ± 1.49).

Sonuç: Ölçeğin uygulandığı klinikte uzmanlık eğitimi alan hekimlerin hastane içi eğitime dair algıları cinsiyetten bağımsız olarak genelde olumlu gözükmekle birlikte asistan el kitabı, nöbet odası, çalışma saatleri başta gelmek üzere birçok mesleki özerklik ve sosyal destek unsurunda iyileştirmelere ihtiyaç duyulmaktadır. MESHEÖ nispeten kolay uygulanabilir, kullanışlı ve güvenilir bir araç olarak uzmanlık öğrencilerine belirli aralıklarla uygulanarak mezuniyet sonrası eğitim programlarını değerlendirme ve iyileştirme amaçlı kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

uzmanlık eğitimi, hastane içi eğitim ortamı