Klinik Farmakoloji Uygulamalarına Aktif Öğrenmenin Katkısının Değerlendirilmesi

Fatma Sultan Kılıç

[email protected], ESOGÜ Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

Didem Arslantaş

[email protected], ESOGÜ Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

Hüseyin İlhan

[email protected], ESOGÜ Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı

Ferhan Esen

[email protected], ESOGÜ Tıp Fakültesi Biyofizik Anabilim Dalı

Kubilay Uzuner

[email protected], ESOGÜ Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı

Kevser Erol

[email protected], ESOGÜ Tıp Fakültesi T. Farmakoloji Anabilim Dalı

Giriş

Aktif öğrenmede öğrenciler sadece konuyu öğrenmezler, aynı zamanda öğrendikleri kavramların uygulamasını yapar, olgular arasındaki ilişkileri araştırır ve ön bilgileriyle çelişen durumları sorgulayarak karşılaştırmalar yaparlar. Akademisyenler ise öğrencilerinin kendi öğrenmelerinden sorumlu olmalarını ve onlara kendi kendine öğrenme fırsatı vererek öğrendikleri bilgileri günlük yaşamda ihtiyaç olduğu durumlarda kullanmalarına olanak veren beceriler edinmelerini sağlar.

Kullanılan eğitim yöntem ve teknikleri de aktif öğrenmede oldukça etkilidir. Aktif öğrenme ile öğrencilere, kendine güven (soru sorma, yapıcı eleştiride bulunma, inisiyatif kullanma ve iletişim becerileri), motivasyon tekniklerini öğrenme sürecinde kullanabilme, derse katılabilme ve bilgiye ulaşma, alanlar arası bilgi transferi yapabilme ve iletişimi güçlendirilme becerileri kazandırılmaktadır.

Öğretmen ve öğrencinin birlikte gerçekleştirdikleri araştırmaya dayalı bilgilerin paylaşılması ve işbirlikli öğrenmeyi sağlayan öğretim yöntem ve tekniklerinin kullanılması ile problem çözümünün kolaylaştırılması, yaratıcılığın geliştirilmesi ve hem grup arkadaşları hem de yönlendirici ile iletişimin güçlendirilmesi sağlanır.

Amaç

Bu çalışmada, klinik farmakoloji stajı içinde uygulanan aktif öğrenmenin “hipertansif hastalarda akılcıl ilaç uygulamalarında” tıp fakültesi 5. sınıf öğrencilerinin hem kendilerine hem de yaşam boyu öğrenmelerine katkısının incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem

Bu çalışma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi 2016-2017 Eğitim-Öğretim Yılı 5. Sınıf Klinik Farmakoloji Hipertansiyon temelinde akılcıl ilaç uygulaması bağlamında hasta bulgularına uygun, etkin, güvenilir ve uygun maliyetli ilaç analizi yaparak reçete yazımının aktif öğrenme stratejilerinin uygulandığı, öğrenci merkezli bir uygulama ile gerçekleştirilmesi sonrasında yapılmıştır. Çalışmada yarı yapılandırılmış ve iki kısımdan oluşturulmuş anket formu kullanılmıştır. Birinci kısımda yer alan 1-11. sorular öğrencilerin ve ailelerinin sosyo-demografik özelliklerini ortaya çıkaracak, ikinci kısımda bulunan 12-15. sorular ise akılcıl ilaç kullanımı etkililiğini belirleyecek şekilde hazırlanmıştır. Anketin 16.sorusu ise öğrencilerin sonuç cümlelerini yazmalarının istendiği bir soru olarak oluşturulmuştur.  

On yarım iş günü hipertansiyonda akılcıl reçete yazma uygulamaları sonrasında 34 öğrenciye, uygulamalarını değerlendirmek üzere dağıtılan anketler sınıf içerisinde öğrencilerin kendileri tarafından dolduruldu.

Veriler değerlendirilirken anket formları her bir öğrenciyi belirtecek şekilde önce (Ö-1, … , Ö-34) olacak şekilde numaralandırılmış, sonra bu numaralar dikkate alınarak her bir öğrenci için akılcıl ilaç kullanımı aktif öğrenme yöntemiyle reçete yazma etkililiğini belirlemede kullanılacak kodlar oluşturulmuştur. Daha sonra her bir kod için söylenme sıklığı ve frekans belirlenmiştir.  

Bulgular

Sosyo-demografik özellikleri değerlendirildiğinde öğrencilerin %54’ü kadın, %91’i 20-22 yaş aralığında, %44’ü Anadolu Lisesi mezunu, %56’sının 1. sırada tıp fakültesini tercih ettiği, bu tercihte %64’ünün kendisi seçtiği, tercih nedenleri başında da %20 oranıyla çocukluktan beri doktor olmayı istedikleri ortaya konmuştur.

Aileleri ile ilgili özelliklerine bakıldığında, annelerin %38’inin lisans mezunu, %66’sının ev hanımı olduğu, babaların ise %41’inin lisans mezunu, %29’unun memur ve ailelerin %59’unun şehir merkezinde oturduğu belirlenmiştir.

Hipertansiyonda, 34 öğrencinin Akılcı İlaç Uygulanması temalarının en beğenileni %85 aktif öğrenmeye katkı, %56 akılcıl ilaç yazarım, %50 etkili iletişim, %41 etkili araştırma yapmak, %29 özgüven, %20 eğlendik derken, %20’si de hasta yok, hastalık vardır demiştir.

Hastanın değerlendirmesini yapabileceğini söyleyenler %62, kalıcı bilginin kazanıldığını belirtenler %32, ilaç değerlendirmede aktif olduklarını ifade edenler %41’dir. Ankete katılanların %44’ü bu yöntemi interaktif, %53’ü uygulanabilir, %29’u faydalı bulduklarını belirtmişlerdir.

Sonuç

Uygulamaya katılan öğrencilerin yazdıkları sonuç cümlelerine göre bu uygulamaların diğer derslerde de uygulanabilirliği, aktif, katılımcı, iletişimi güçlü, interaktif, uygun maliyette, etkili, uygun ve güvenilir reçete yazabilecekleri ve bu bilgilerin kalıcı olduğu yönündedir.

Anahtar Kelimeler

aktif öğrenme, akılcıl ilaç uygulamaları, tıp fakültesi, sonuç cümlesi