Tıp Eğitiminde Simülasyon Uygulamalarının Maliyet-Etkililik Değerlendirme Örnekleri

Pınar Daylan Koçkaya

[email protected], Hacettepe Üniversitesi

Guvenc Kockaya

[email protected], econix

İlker Gürcüoğlu

[email protected], Konya İl Sağlık Müdürlüğü

GİRİŞ: Tıp eğitimi; temel amacı iyi hekimler yetiştirmek olan yaşam boyu süren bir eğitimdir. Simülasyon uygulamaları ile desteklenen tıp eğitimi ile sağlık çalışanları gerçeğe yakın simüle edilmiş ortamlarda mesleki becerilerini, hasta için bir risk doğurmadan geliştirebilir. Ana hedefin toplumun sağlık düzeyinin yükseltilmesi olan tıp eğitiminde simülasyon yöntemi; daha iyi klinik sonuçlar ve doğal olarak daha az maliyet sunabildiği gibi daha maliyet-etkili uygulamalar sağlayabilir.

 

Amaç: Simülasyon eğitimi, modellerin gelişmişlik düzeyine göre maliyeti artan bir yöntemdir. Simülasyon eğitiminde yatırımın geri dönüşü, simülasyon merkezlerinin ve simülasyon eğitimlerinin ekonomik açıdan değerlendirilmesi, bir simülasyon merkezini çalıştırmanın maliyeti hakkındaki çalışmalar az sayıdadır. Çalışmada yapılan ekonomik analizler değerlendirilmeye çalışılmış, ileri çalışmalar için temel oluşturulması amaçlanmıştır.

 

Yöntem: “Simulation Based Medical Education(SME)”, “Cost-Effectiveness” ve “Cost of SME”, ‘Economic Evaluation of Medical Simulation’ anahtar kelimeleri ile Google Scholar arama motoru üzerinde genel literatür taraması yapılmıştır. Bu alanda yapılan çalışmalar başlık, özet ve erişilebilen makalelerin tam metinleri ile değerlendirilmiştir.

 

Bulgular: Yapılan genel tarama sonucunda simülasyon temelli tıp eğitimi ile prosedürel başarının arttığı, artan başarının klinik başarıyı arttırabileceği ve uygulamaların maliyet-etkili olduğuna yönelik çalışmaların yayınlandığı gözlenmiştir. Cohen tarafından yapılan çalışmada kateter temelli enfeksiyonların azaltılması için eğitim verilmesinin ekonomik etkisi değerlendirilmiştir. Değerlendirmeye göre yıllık eğitim bütçesi 112.000$ olarak rapor edilirken, eğitim ile sağlanan bütçe tasarrufunun 700.000$ olduğu belirtilmiştir. Van de Ven tarafından yapılan çalışmaya göre doğum acillerinde simülasyon temelli tıp eğitimi maliyet etkilidir. Rehman`ın Robotik Cerrahi Simülatör(RoSS) ile ilgili cerrahi beceri eğitiminin genel maliyet etkinliğini belirlemek amacıyla yaptığı çalışmada, RoSS 600.000$ potansiyel zararı önlerken, hayvan laboratuarı, yıllık bakım ve personel giderleri gibi maliyetleri engelleyerek maliyet etkili bir yöntem olduğunu belirlemişlerdir. Isaranuwatchai'nin periferik intravenöz kateterizasyon eğitimindeki simülasyon yöntemlerinin maliyet etkililiğinin karşılaştırılması çalışmasında en maliyetli olan ilerleyici karma modelin(sanal gerçeklik, parça görev öğretici, manken simülatörü) maliyet etkili olduğunu gösterilmiştir. Genel olarak karar vericiler daha düşük maliyetli modelleri seçmeye istekli olsalar da bu çalışma gibi çalışmaların yapılması ile daha yetkin ve ekonomik modeller temin edilebilir. Lapkins`in yaptığı simülasyon mankenlerinin klinik akıl yürütme, öğrenci memnuniyeti ve maliyet analizinin de değerlendirildiği çalışmada orta gelişmişlikteki simülasyon modellerin yüksek gelişmişlikteki modellere göre 5 te 1 oranında daha maliyet-etkili olduğu belirlenmiştir. McIntosh`un çalışmasında bir simülasyon merkezinin ortalama kurulum maliyeti 876.000$ (mevcut tesis, ekipmanın yenilenmesi), yıllık sabit maliyetler 361.000$ olarak belirlenmiştir. Maliyetlerin düşürülmesi için merkezin kaynaklarının diğer kurumlar ve merkezler arasında paylaşılması ve işbirliğini önerilmiştir. Zendejas`ın 10.903 çalışmanın değerlendirdiği bir sistematik tarama sonuçlarına göre simülasyon temelli tıp eğitiminin ekonomik fayda sağladığı, ancak bu faydaların değerlendirilmesinde kabul edilmiş ve genel bir yöntemin olmadığı rapor edilmiştir.

Sonuç: Sağlık profesyonellerinin mesleki gelişim süreçlerinde simülasyon eğitimi kullanımı artmıştır. Simülasyon, hasta güvenliğini artırarak ve aynı zamanda eğitim süresini azaltarak ve personel maliyetlerini azaltarak sağlık bakım maliyetlerini azaltma konusunda büyük bir potansiyele sahiptir. Ancak bu durumun sürdürülebilirliği için mevcut kaynaklar sınırlıdır ve bu finansman kısıtlamaları içindeki öğrenme çıktılarını en üst düzeye çıkarabilecek yöntemlerin belirlenmesi ve bu yöntemlerin ekonomik açıdan değerlendirilmesi gerekir. Ülkemizde de  karar vericilerin, en düşük maliyete sahip olan yaklaşımı veya belirli bir maliyet için en iyi sonucu elde eden yaklaşımı tanımlamak için hem simülasyonun maliyetlerini hem de sonuçlarını dikkate alan ekonomik bir analiz yapmaları önemlidir.

Anahtar Kelimeler

simülasyon, maliyet-etkililik, tıp eğitimi,