Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Cinsiyete Göre Sigara Tüketimi, Algılanan Stres ve Yaşam Kalitesi

Gökçe Dağtekin

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Emrah Atay

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Ali Kılınç

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Hilal Kaya Erdoğan

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Ersoy Acer

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Murat Eyüboğlu

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Damla Eyüboğlu

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Alaettin Ünsal

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Didem Arslantaş

[email protected], ESOGU TIP FAKÜLTESİ

Giriş:Hekimlerde sigara içme alışkanlığının yaygın olduğu ve hekimlerin sigara içmeye üniversite öğrenimi sırasında başladıkları bildirilmektedir. Stresli ve zorlayıcı bir öğrenim süreci olan tıp fakültesinde erkek ve kızların stres düzeyleri ve başa çıkma yolları farklılık göstermektedir. Sigara stresle başa çıkmada çözüm yolu olarak görülmekte, yol açtığı morbidite nedeniyle yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir.

Amaç:Eskişehir Osmangazi Üniversitesi(ESOGÜ) Tıp Fakültesi’nde öğrenim görmekte olan öğrencilerde cinsiyete göre sigara içme, algılanan stres ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amaçlandı.

Yöntem:Çalışma Ocak-Mart 2019 tarihlerinde gerçekleştirilen kesitsel tipte bir araştırmadır. Çalışmada örneklem alınmayıp ESOGÜ Tıp Fakültesi’nde öğrenim görmekte olan tüm öğrencilere ulaşılması planlandı. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli etik ve idari izinler alındı. Planlanan gün ve saatlerde sınıflara gidildi. Çalışmanın konusu ve amacı anlatıldıktan sonra sözlü onamları alınan öğrencilere önceden hazırlanmış anket formlar dağıtıldı. Anket formlar gözlem altında öğrenciler tarafından dolduruldu. Anket formun tamamını doldurmayan 23 öğrenci çalışmaya dahil edilmedi. Anket form öğrencilerin sosyodemografik özellikleri, Algılanan Stres Ölçeği(ASÖ) ile Avrupa Sağlık Etki Ölçeği-8( EUROHISQOL -8)’ne ilişkin sorulardan oluşmaktadır. ASÖ’nden alınan puan arttıkça algılanan stres artmakta; EUROHISQOL-8’nden alınan puan arttıkça ise yaşam kalitesi iyileşmektedir. Her gün düzenli olarak en az bir tane sigara içenler sigara içiyor kabul edildi. Veriler SPSS (V15.0) istatistik paket programında değerlendirildi. Verilerin analizinde kikare, Mann Whitney U ve bağımsız örneklem t testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık değeri p ≤ 0.05 alındı.

Bulgular:Çalışma grubunu oluşturan 1002 öğrencinin 494’u(%49.3) erkektir. Yaş ortalaması(min-max), çalışma grubunda 21.15±2.08(17-40), erkeklerde 21.14±2.22(17-40), kızlarda 21.15±1.94(18-32) yıl olup; cinsiyetler arasında yaş ortalamaları açısından bir fark saptanamadı.

Sigara içme sıklığı araştırma grubunda %28.3(284), erkeklerde %33.6(166), kızlarda %23.2(118) olup; sigara içme sıklığının erkeklerde daha fazla olduğu görüldü.

Erkeklerde öğrenim görülen sınıf, aile gelir durumu, anne ve baba öğrenim durumuna göre sigara içme sıklığı açısından bir fark saptanamazken; sigara içenlerin yaş ortalamaları içmeyenlere göre daha yüksekti.

Kızlarda öğrenim görülen sınıf ve anne öğrenim durumuna göre sigara içme sıklığı açısından bir fark saptanamazken; aile gelir durumu iyi olanlarda ve baba öğrenim durumu lise ve üzerinde olanlarda sigara içme sıklığının daha fazla olduğu görüldü. Sigara içen kız öğrencilerin yaş ortalaması içmeyenlerden daha yüksekti.

ASÖ toplam puan ortancası(min-max) çalışma grubunda 27.0(3.0-55.0); erkeklerde 27.0(3.0-55.0); kızlarda ise 28.0(3.0-54.0) olup; cinsiyetler arasında ASÖ toplam puan ortancaları açısından bir fark saptanamadı. ASÖ toplam puan açısından sigara içen ve içmeyenler arasında her iki cinsiyette de bir fark bulunamadı.

 

EUROHIS-QOL-8’nden alınan puan ortancaları(min-max) çalışma grubunda 28.0(8.0-40.0), erkeklerde 28.0(8.0-40.0); kızlarda ise 28.0(8.0-40.0) olup; cinsiyetler arasında EUROHISQOL-8 puan ortancaları açısından bir fark saptanamadı. EUROHISQOL-8’nden alınan puanlar açısından sigara içen ve içmeyen kızlar arasında bir fark bulunamazken; sigara içen erkeklerin ölçekten aldıkları puanlar daha düşüktü. Çalışma grubunda ASÖ ile EUROHISQOL-8’nden alınan puanlar arasında negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu görüldü.

Sonuç:Sigara içme sıklığının erkeklerde daha yüksek olduğu saptandı.Sigara içen ve içmeyenler arasında iki cinsiyette de ASÖ toplam puanı açısından bir fark saptanamazken; sigara içen erkeklerin yaşam kalitesi daha düşüktü. ASÖ ile EUROHISQOL-8 ölçeğinden alınan puanlar arasında negatif yönde zayıf bir korelasyon saptandı. Topluma sağlıkla ilgili rol model olacak tıp fakültesi öğrencilerinde sigara ile mücadele programlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Yaşam kalitelerinin yükseltilmesi amacıyla stresle başa çıkma yöntemlerinin öğretilmesi faydalı olabilir.

Anahtar Kelimeler

sigara, algılanan stres, yaşam kalitesi,