Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Meme Muayenesi Becerilerinin Geliştirilmesi

Aslı Türközen

[email protected], Akdeniz üniversitesi

Yeşim Şenol

[email protected], Akdeniz üniversitesi

Giriş ve Amaç: Günümüzde meme kanseri tüm dünyada kadınlar arasında en sık saptanan kanserdir. Ülkemizde ileri düzey tetkiklerin yanı sıra meme muayenesi, meme kanserine erken tanı konabilmesinde çok önemli yer tutan tarama ve tanı yöntemidir. UÇEP 2014’de bir tıp fakültesi mezunundan, temel hekimlik uygulamalarına göre meme hastalıkları ve tümörlerine ön tanı koyabilmesi, ilgili uzman branşa yönlendirebilmesi ve birincil, ikincil ve üçüncül korunmadan uygun olanı hastaya uygulayabilmesi beklenmektedir. Çalışmamızda standart hasta uygulamasına meme maketleri dahil edilerek dönem 3 tıp öğrencilerinin klinik meme muayenesini uygulayabilmeleri hedeflenmiştir. Bu çalışma ile öğrencilerin meme kanseri ilgili farkındalıklarının arttırılması ve ileride hekimlik hayatlarında bu uygulamaları tam yetkinlikle yapmaları beklenmektedir.

Yöntem:   Araştırmanın evreni AÜTF 2017-2018 eğitim- öğretim dönemindeki üçüncü sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır (n=406). AÜTF’deki mesleksel beceri ve standart hasta laboratuvarları kullanılarak öğrencilere istedikleri bilgiye eşit bir şekilde ulaşabilecekleri çeşitli meme maketleri ile farklı meme muayenesi bulguları elde edebilecekleri klinik ortam oluşturulmuştur. Eğitim rehberleri ile meme muayenesi standardize edilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında öğrenciler amfi dersliklerinde iki grup halinde toplanıp, öğrencilere hiç bir eğitim verilmeden önce meme kanseri ve kötü haber verme ile ilgili bilgi, beceri ve tutum anketi uygulanmıştır. İkinci aşamada meme kanserinin tanımı, sıklığı, risk grupları, erken tanı için neler yapılması gerektiği, tarama testleri, kendi kendine meme muayenesinin ve klinik meme muayenesinin önemi, nasıl yapıldığı tüm basamaklarıyla meme maketleri kullanılarak anlatılmıştır. Üçüncü aşamada ise SH ile görüşme ve maketler üzerinde klinik meme muayenesinin yapılması ve standart hastalara KKMM’nin nasıl yapıldığını anlatmaları beklenmiştir. Çalışmanın uygulandığı öğrenciler 22-24 kişilik gruplar halinde dağıtılmış ve SH’larla karşılaşmaları sağlanmıştır. SH ile meme hastalıklarına yönelik hasta öyküsü alma ve meme maketleri üzerinde muayene yapma ve hastayı bilgilendirme üzerinden uygulamalar yürütülmüştür. Dördüncü aşamada ise son test uygulanmıştır. Ayrıca uygulama ile ilgili geribildirim formlarını doldurmaları istenmiştir.

Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin 360’ı (%88,6) en sık görülen bulgulardan birinin memede kitle olduğunu bilmekte olup uygulama sonrasında 385’e (%94,8) yükselmiştir (p=0,001). Ayrıca, risk faktörlerinin meme kanserindeki etkilerine yönelik sorulara eğitim öncesinde ve eğitim sonrasında verdikleri yanıtlar değerlendirilmiştir. Bu sonuçlara göre emzirmenin ve ilk doğum yaşının 30 yaşından küçük olmasının meme kanseri azalttığını öğrenen öğrenci sayısında istatistiksel olarak anlamlı değişim saptanmıştır (p<0,01). Hiç doğum yapmamış olmanın, oral kontraseptif kullanımının, şişman olmanın ve menstruasyon başlangıç yaşının 11 yaşından önce olmasının meme kanseri riskini artırdığını ifade eden öğrenci sayısında anlamlı istatistiksel artış bulunmuştur (p<0,01). Kişinin ailesinde meme kanseri öyküsünün varlığı ve yaşın ileri olmasının, meme kanseri riskini artırdığı öğrenciler tarafından hem eğitim öncesi hem eğitim sonrası yüksek oranlarda bilinmektedir. Öğrencilerin büyük çoğunluğu eğitim öncesi ve sonrasında, kişinin kendinde meme kanseri öyküsünün varlığının meme kanseri riskini artırdığını ifade etmişlerdir. KKMM’ nin bir ay aralıklarla hasta tarafından yapılmasının  en uygun zaman olduğunu bilen öğrenci sayısı 184’ den 362’ye yükselmiştir (p<0,01).

Sonuç: Simülasyona dayanan standart hasta uygulamaları tıp fakültesi öğrencilerinde başarıyla yürütülebilmektedir. Standart hasta ve maket kullanımı meme muayenesinin ve öykü alınmasının öğretilmesinde etkin bir yöntemdir.

Anahtar Kelimeler

simülasyon uygulamaları, standart hasta, meme muayenesi, meme kanseri